شروع یک کسب و کار آنلاین موفق از یک ایده عالی و تلاش مستمر آغاز می شود. امروزه افراد زیادی به دنبال راه اندازی کسب و کار اینترنتی خود هستند تا بتوانند از مزایای درآمدزایی آنلاین بهره مند شوند. احتمالاً شما که در حال خواندن این مطلب هستید، مدت ها به راه های مختلف ثروتمند شدن و ایجاد یک کسب و کار پردرآمد فکر کرده اید. شاید به این نتیجه رسیده باشید که راه اندازی کسب و کار اینترنتی بهترین گزینه برای شما است. راستش را بخواهید، این فکر کاملاً درست است؛ چرا که یک کسب و کار آنلاین می تواند با سرمایه کمتر، سرعت رشد بیشتر و دسترسی وسیع تر به مشتریان در مقایسه با کسب وکار سنتی همراه باشد.
در این راهنمای جامع، قصد داریم صفر تا صد راه اندازی کسب و کار اینترنتی را به زبان ساده و گام به گام توضیح دهیم. از اولین جرقه یک ایده در ذهن شما گرفته تا رسیدن به فروش و سوددهی پایدار در فضای آنلاین، تمامی مراحل را پوشش خواهیم داد. این محتوا به شکلی نوشته شده که هم برای مبتدیان قابل درک باشد و هم نکات کاربردی برای افراد باتجربه ارائه دهد. همچنین با مثال های واقعی و توصیه های عملی، تلاش کرده ایم که مطالعه این راهنما برای شما کاربردی و لذت بخش باشد. پس اگر آماده اید، بیایید شروع کنیم!
کسب و کار اینترنتی چیست و چرا مهم است؟
قبل از هر چیز باید ببینیم کسب و کار اینترنتی دقیقاً چه معنایی دارد. به زبان ساده، هر فعالیت درآمدزایی که عمدتاً از طریق اینترنت انجام شود یک کسب وکار اینترنتی محسوب می شود. این فعالیت می تواند فروش محصولات فیزیکی در یک فروشگاه آنلاین باشد، یا ارائه خدماتی مثل مشاوره، آموزش و فریلنسینگ، و حتی تولید محتوا و کسب درآمد از تبلیغات. نکته مهم این است که در کسب وکار آنلاین، بخش عمده تعامل با مشتری و ارائه ارزش از طریق بسترهای دیجیتال (وب سایت، شبکه های اجتماعی، اپلیکیشن ها و …) صورت می گیرد.
اما چرا این روزها راه اندازی کسب و کار آنلاین تا این حد محبوب و ضروری شده است؟ در ادامه به برخی از مهم ترین دلایل و مزایای کسب وکارهای اینترنتی اشاره می کنیم:
- راه اندازی با سرمایه کم: برخلاف کسب وکار سنتی که معمولاً به سرمایه اولیه بالا برای مکان فیزیکی، تجهیزات و… نیاز دارد، شروع یک کار اینترنتی اغلب با هزینه بسیار کمتری امکان پذیر است. شما با یک کامپیوتر یا حتی گوشی هوشمند, دسترسی به اینترنت و هزینه ای اندک برای خرید دامنه و هاست می توانید کسب وکار خود را آغاز کنید.
- دسترسی بدون محدودیت جغرافیایی: یک فروشگاه فیزیکی در بهترین حالت می تواند مشتریان محلی خود را پوشش دهد, اما یک کسب و کار اینترنتی هیچ مرز جغرافیایی نمی شناسد. شما می توانید خدمات و محصولاتتان را به مشتریانی در سراسر کشور (و حتی جهان) عرضه کنید، بدون اینکه نیاز باشد در یک نقطه خاص حضور داشته باشید.
- فعالیت 24 ساعته و هفت روز هفته: فروشگاه آنلاین شما هیچوقت تعطیل نمی شود. مشتریان در هر ساعتی از شبانه روز می توانند از سایت شما بازدید کرده و خرید خود را انجام دهند. این به معنای درآمدزایی حتی در زمانی است که شما خواب هستید! چنین امکانی در کسب وکار سنتی وجود ندارد یا بسیار محدود است.
- قابلیت رشد و مقیاس پذیری بالا: در یک کسب وکار آنلاین، افزایش تعداد مشتریان یا گسترش کسب وکار به مناطق جدید، به مراتب ساده تر از کسب وکار فیزیکی است. شما می توانید با تقویت زیرساخت سایت، بهینه سازی فرایندها و استفاده از ابزارهای دیجیتال، پاسخگوی هزاران مشتری باشید. افزون بر این، ابزارهای تبلیغات آنلاین به شما اجازه می دهند در مدت کوتاهی مخاطبان بسیار بیشتری جذب کنید.
- تنوع روش های درآمدزایی: اینترنت فرصت های متنوعی برای پول درآوردن ایجاد کرده است. از فروش آنلاین محصولات گرفته تا کسب درآمد از طریق تولید محتوا، تبلیغات، همکاری در فروش (افیلیت مارکتینگ) و… همگی زیرمجموعه کسب وکار اینترنتی هستند. شما می توانید بر اساس علاقه و تخصص خود، مدل درآمدزایی مناسب را انتخاب کنید و یا حتی چندین جریان درآمدی آنلاین برای خود ایجاد کنید.
با توجه به این مزایا، کاملاً منطقی است که چرا بسیاری از کارآفرینان و حتی صاحبان کسب وکارهای سنتی به دنبال راه اندازی حضور آنلاین برای بیزینس خود هستند. البته این به معنای نفی روش های سنتی نیست، بلکه ترکیب فروش حضوری و آنلاین می تواند به رشد چشمگیر یک کسب وکار منجر شود. در هر صورت، داشتن یک حضور قدرتمند در اینترنت در دنیای امروز یک ضرورت است.
مراحل راه اندازی کسب وکار اینترنتی از صفر
حال که با اهمیت و مزایای کسب وکار آنلاین آشنا شدیم، وقت آن رسیده که به سراغ مراحل عملیاتی راه اندازی کسب و کار اینترنتی از 0 تا 100 برویم. در ادامه، گام های اصلی که باید طی کنید را به ترتیب مرور می کنیم. این مراحل به شما کمک می کنند ایده اولیه خود را به یک کسب وکار واقعی و درآمدزا در فضای اینترنت تبدیل کنید:
انتخاب ایده مناسب و مدل کسب وکار آنلاین
هر کسب وکار موفقی با یک ایده خوب آغاز می شود. ایده کسب وکار اینترنتی شما قرار است پایه و اساس فعالیتتان باشد، پس باید با دقت انتخاب شود. بهتر است به دنبال ایده ای بروید که در تقاطع علاقه مندی ها، مهارت های شما و نیاز بازار باشد. از خودتان بپرسید به چه حوزه ای علاقه دارید و در چه زمینه ای دانش یا تخصص دارید؟ همچنین بررسی کنید چه مشکلات یا نیازهایی در جامعه وجود دارد که می توانید برای آنها راه حل ارائه دهید.
برای مثال، ممکن است شما به عکاسی علاقه داشته باشید و متوجه شوید افراد زیادی به عکس های باکیفیت برای شبکه های اجتماعی نیاز دارند. ترکیب این علاقه و نیاز بازار می تواند به ایده یک کسب وکار خدمات عکاسی آنلاین منجر شود. یا کسی که در هنرهای دستی مهارت دارد، می تواند فروشگاه اینترنتی برای فروش محصولات دست ساز خود راه اندازی کند. مهم این است که ایده شما هم به آن علاقه داشته باشید و هم پتانسیل درآمدزایی داشته باشد.
علاوه بر خود ایده، مدل کسب وکار اینترنتی خود را نیز مشخص کنید. برخی سوالات کلیدی در این مرحله عبارت اند از:
- قرار است محصول فیزیکی بفروشید یا خدمات ارائه کنید؟ یا شاید یک کسب و کار آموزشی آنلاین مد نظر دارید؟
- آیا مدل درآمد شما فروش مستقیم به مصرف کننده است (B2C) یا فروش کسب وکار به کسب وکار (B2B) یا حتی مدل های دیگر مثل اشتراک ماهانه، تبلیغات، کمیسیون و…؟
- آیا می خواهید کالاهای خودتان را بفروشید یا از سیستم همکاری در فروش (افیلیت مارکتینگ) استفاده می کنید؟ یا قصد دارید پلتفرمی فراهم کنید که دیگران خرید و فروش کنند (مثل سایت های واسطه)؟
پاسخ به این سوال ها به شما کمک می کند تصویر روشن تری از مسیر پیش رو داشته باشید.
از بررسی رقبا و نمونه های موفق در حوزه ایده مورد نظرتان غافل نشوید. اگر کسی پیش از شما ایده مشابهی را اجرا کرده، با تحلیل نقاط قوت و ضعف او می توانید یاد بگیرید و ایده خود را بهبود دهید. خوشبختانه بسیاری از کسب و کارهای اینترنتی موفق داستان ها و تجربه های خود را به اشتراک می گذارند که مطالعه آنها برای الهام گرفتن مفید است.
تحقیقات بازار و شناسایی مخاطبان هدف
یکی از مهم ترین گام ها قبل از شروع رسمی کسب وکار اینترنتی، انجام تحقیق بازار (Market Research) است. حتی اگر بهترین ایده یا محصول را داشته باشید، بدون شناخت بازار هدف و نیازهای مشتریان، احتمال شکست زیاد است. تحقیقات بازار به شما دید روشنی می دهد که:
- مشتریان ایده آل شما چه کسانی هستند و چه ویژگی هایی دارند؟ (سن، جنسیت، موقعیت جغرافیایی, علایق, قدرت خرید و …)
- اندازه بازار چقدر است و روندهای آن چگونه است؟ آیا تقاضای کافی برای محصول/خدمت شما وجود دارد؟
- رقبای اصلی شما چه کسانی هستند و هر کدام چه سهمی از بازار دارند؟ نقاط قوت و ضعف رقبای آنلاین خود را شناسایی کنید.
- مشتریان بالقوه به دنبال چه مزایا و ارزشی هستند و چگونه می توانید خود را متمایز کنید؟
برای انجام تحقیقات بازار می توانید از روش های مختلفی استفاده کنید. ابزارهای تحقیق کلمات کلیدی (مثل Google Keyword Planner یا KWFinder) کمک می کنند متوجه شوید کاربران اینترنت چه چیزهایی را بیشتر جستجو می کنند و میزان تقاضای اینترنتی در حوزه شما چقدر است. همچنین تحلیل رفتار کاربران در شبکه های اجتماعی یا انجمن های آنلاین مرتبط با حوزه کاری شما می تواند سرنخ های خوبی از نیازها و ترجیحات آنها به دست دهد.
روش دیگر، صحبت مستقیم با اعضای بازار هدف است. می توانید با چند نفر از افرادی که فکر می کنید مشتری ایده آل شما هستند گفت وگو کنید و درباره نیازها و مشکلاتشان بپرسید. برای مثال، اگر می خواهید یک سرویس آنلاین برای رزرو وقت آرایشگاه راه اندازی کنید، گفتگو با صاحبان آرایشگاه ها و حتی مشتریان شان می تواند بینش های ارزشمندی به شما بدهد. این مصاحبه ها و نظرسنجی ها به شما کمک می کند ایده خود را واقع بینانه تر ارزیابی کنید و در صورت لزوم در آن بازنگری کنید.
در پایان تحقیقات بازار، باید تصویری واضح از پرسونای مشتری خود داشته باشید (اینکه مشتری ایده آل شما کیست و چه می خواهد) و نیز بدانید که در فضای رقابتی چه جایگاهی می توانید داشته باشید. این اطلاعات زیربنای بسیاری از تصمیمات بعدی شما در راه اندازی کسب وکار آنلاین خواهد بود.
تدوین طرح کسب وکار و استراتژی
پس از مشخص شدن ایده و بازار، داشتن یک برنامه و طرح کسب وکار (Business Plan) هرچند خلاصه، نقش مهمی در موفقیت شما دارد. شاید فکر کنید که طرح کسب وکار فقط برای شرکت های بزرگ لازم است، اما نوشتن آن حتی برای یک کسب وکار اینترنتی نوپا هم مفید است زیرا شما را مجبور می کند همه جنبه های کار را بررسی کنید.
در طرح کسب وکار خود به موارد زیر بپردازید:
- شرح کسب وکار: ایده شما چیست و چه مشکلی را حل می کند؟ مزیت ویژه محصول یا خدمت شما نسبت به رقبا چیست؟
- بازار هدف: نتایج تحقیقات بازار را خلاصه کنید؛ مشتریان هدف چه کسانی هستند و چه نیازی از آنها را برطرف می کنید؟
- تحلیل رقبا: رقبای اصلی و وضعیت آنها را فهرست کنید و توضیح دهید چگونه قصد دارید در این بازار رقابت کنید.
- مدل درآمد: مشخص کنید دقیقاً از چه طریقی پول درخواهید آورد (فروش محصول, دریافت حق اشتراک, تبلیغات, پورسانت, و غیره) و قیمت گذاری شما چگونه خواهد بود.
- برآورد هزینه ها و درآمدها: هزینه های راه اندازی (طراحی سایت, خرید اولیه موجودی کالا, بازاریابی ابتدایی و …), هزینه های ماهانه (مانند هاستینگ, تبلیغات, حقوق احتمالی) و پیش بینی درآمد خود در چند ماه اولیه را بنویسید. این کار به شما دید می دهد که چه مقدار سرمایه اولیه نیاز دارید و چه زمانی احتمالاً به نقطه سر به سر یا سوددهی می رسید.
- نیازمندی های عملیاتی: چه کارهایی را باید انجام دهید تا کسب وکار به راه بیفتد؟ فهرستی از اقداماتی مانند ثبت دامنه, راه اندازی سایت, گرفتن درگاه پرداخت, تهیه محصولات اولیه, تولید محتوا, تبلیغات اولیه و … تهیه کنید. این فهرست در واقع چک لیست اجرایی شما خواهد بود.
لازم نیست طرح شما بیش از حد مفصل یا کاملاً رسمی باشد؛ مهم آن است که به تمام ابعاد فکر کنید و مسیر روشنی پیش روی خود ببینید. همین برنامه ریزی اولیه باعث می شود هنگام اجرا کمتر غافلگیر شوید و برای چالش های احتمالی از قبل آماده باشید. حتی اگر دنبال جذب سرمایه گذار یا شریک نیستید، داشتن یک نقشه راه ذهنی شانس موفقیت شما را افزایش می دهد.
آماده سازی الزامات قانونی و ثبت کسب وکار
یکی از گام هایی که نباید فراموش کنید، بررسی مسائل حقوقی و مجوزهای لازم برای کسب وکار آنلاین است. هرچند راه اندازی کسب وکار اینترنتی در مقایسه با یک فروشگاه فیزیکی کاغذبازی و مجوزهای کمتری می طلبد، اما برخی موارد قانونی وجود دارد که باید به آنها توجه کنید:
- اگر قصد فروش آنلاین کالا را دارید، ممکن است نیاز باشد یک مجوز کسب وکار مرتبط دریافت کنید. در ایران، معمولاً فروشگاه های اینترنتی می توانند از طریق اتحادیه کسب وکارهای مجازی پروانه کسب دریافت کنند.
- گرفتن نماد اعتماد الکترونیکی (اینماد) برای فروشگاه های اینترنتی بسیار توصیه می شود. این مجوز الکترونیکی که توسط مرکز توسعه تجارت الکترونیک صادر می شود، به مشتریان اطمینان می دهد که وب سایت شما هویت و صلاحیت لازم را دارد. ضمن اینکه برای اتصال درگاه پرداخت اینترنتی مستقیم معمولاً داشتن اینماد الزامی است.
- ثبت یک شرکت رسمی برای شروع کار اینترنتی ضروری نیست، اما اگر قصد دارید به صورت جدی و در مقیاس بزرگ کار کنید، می توانید در ادامه مسیر به فکر ثبت شرکت یا برند تجاری خود باشید تا وجهه حقوقی و اعتماد مشتریان تقویت شود.
- مسائل مالیاتی را هم در نظر بگیرید. درآمدهای آنلاین نیز طبق قوانین شامل مالیات می شوند. بهتر است از ابتدا سازوکار شفاف مالی داشته باشید و اگر لازم است در سامانه مالیاتی ثبت نام کنید یا دفاتر مالی تهیه کنید.
- حتماً قوانین و مقررات تجارت الکترونیکی را مطالعه کنید. برای مثال، حقوق مشتری در خرید اینترنتی (مانند حق مرجوع کردن کالا طی 7 روز), قوانین مربوط به حریم خصوصی کاربران سایت, کپی رایت محتواها, شرایط و ضوابط فروش و … را رعایت نمایید. داشتن صفحات “قوانین و مقررات” و “حریم خصوصی” در سایت می تواند حرفه ای بودن شما را نشان دهد.
این گام شاید کمی کسل کننده به نظر برسد، اما انجام درست آن باعث می شود کسب وکار شما در آینده با مشکل قانونی جدی مواجه نشود و اعتماد کاربران نیز جلب شود. به خاطر داشته باشید که اعتمادسازی در فضای آنلاین حیاتی است و رعایت مسائل قانونی یکی از پایه های اعتمادسازی است.
انتخاب نام برند و ثبت دامنه مناسب
اکنون نوبت یکی از تصمیمات جذاب ولی مهم رسیده است: انتخاب نام کسب وکار و برند شما. نامی که انتخاب می کنید قرار است در ذهن مشتریان بماند و هویت شما را نشان دهد. یک نام خوب باید ویژگی های زیر را داشته باشد:
- کوتاه و ساده باشد: نام های خیلی بلند یا پیچیده در خاطر نمی مانند. یک یا دو کلمه ای که تلفظ و یادآوری آن آسان باشد ایده آل است.
- منحصر به فرد باشد: سعی کنید نامی انتخاب کنید که قبلاً توسط کسب وکار دیگری (مخصوصاً در حوزه مشابه) استفاده نشده باشد تا باعث سردرگمی نشود. برای این کار می توانید در اینترنت و شبکه های اجتماعی جستجو کنید.
- مرتبط با حوزه کاری: گاهی نام برند می تواند به محصول یا ارزشی که ارائه می کنید اشاره داشته باشد، هرچند این یک ضرورت قطعی نیست. نام های انتزاعی هم درصورت برندینگ مناسب می توانند موفق باشند.
- خوش آهنگ و خوش تایپ: یعنی در گفتار و نوشتار زیبا به نظر برسد. همچنین بهتر است به فارسی و انگلیسی قابل نوشتن باشد (چون احتمالاً نیاز دارید نسخه انگلیسی نام برند برای دامنه یا صفحات اجتماعی هم استفاده شود).
پس از انتخاب نام، گام بعدی ثبت دامنه اینترنتی با آن نام است. دامنه در واقع آدرس وب سایت شما است. برای کسب وکارهای مبتنی بر ایران، داشتن دامنه .ir کاملاً منطقی است (به خصوص که هزینه آن هم پایین است)، اما اگر چشم انداز بین المللی دارید یا نام شما با حروف انگلیسی بهتر جا می افتد می توانید .com یا دیگر پسوندها را هم در نظر بگیرید. ترجیحاً هر دو نسخه .ir و .com نام خود را (اگر آزاد هستند) ثبت کنید تا در آینده کسی از نام شما سوءاستفاده نکند.
مثلاً اگر نام برند شما “تابان وب” است، بهتر است دامنه های tabanweb.ir و tabanweb.com را (در صورت آزاد بودن) به مالکیت خود درآورید. فرآیند ثبت دامنه بسیار ساده است و از طریق سایت های ثبت دامنه انجام می شود. دقت کنید که اطلاعات مالکیت دامنه را صحیح وارد کنید و دامنه را هر سال (یا چند ساله) تمدید نمایید تا منقضی نشود.
همزمان با ثبت دامنه، در صورت امکان نام صفحات شبکه های اجتماعی مرتبط با برندتان (اینستاگرام، تلگرام، توییتر، لینکدین و …) را هم ثبت کنید، حتی اگر در ابتدا قصد استفاده فعال از همه آنها را ندارید. این کار برای حفظ یکپارچگی برند شما و جلوگیری از اشغال شدن نام کاربری تان توسط دیگران مفید است.
طراحی و راه اندازی وب سایت (پایگاه اصلی کسب وکار آنلاین)
وب سایت حرفه ای، فروشگاه 24 ساعته و ویترین کسب وکار اینترنتی شماست. پس از انتخاب دامنه، باید به فکر راه اندازی وب سایت خود باشید. راه اندازی سایت نسبت به گذشته بسیار ساده تر شده و حتی اگر دانش فنی زیادی ندارید، باز هم می توانید با کمک ابزارهای موجود یا متخصصان، یک سایت قابل قبول ایجاد کنید.
یک وب سایت جذاب و پولساز حق شماست. این فرصت رو از دست نده. همین الان به برگه طراحی سایت تهران مراجعه کن تا یک مشاوره عالی بهت بدم.
تماس بگیرید
برای ساخت سایت، چند مسیر کلی وجود دارد:
- استفاده از سرویس های سایت ساز و فروشگاه ساز آماده: این سرویس ها (چه ایرانی چه بین المللی) به شما این امکان را می دهند که بدون نیاز به دانش برنامه نویسی و با قالب های آماده، سایت خود را طراحی و مدیریت کنید. نمونه های خارجی مثل Shopify، Wix و نمونه های ایرانی مانند پرتال، شاپفا، سازیتو و … را می توان نام برد. این پلتفرم ها برای شروع سریع مناسب اند, هرچند ممکن است در بلندمدت هزینه اشتراک آنها بالا شود یا محدودیت هایی در انعطاف پذیری داشته باشند.
- استفاده از سیستم های مدیریت محتوا (CMS) خود میزبان: محبوب ترین گزینه در این گروه وردپرس (WordPress) است که با کمک افزونه فروشگاه ساز ووکامرس (WooCommerce) می توان یک فروشگاه اینترنتی قدرتمند ایجاد کرد. وردپرس رایگان و متن باز است, اما نیاز به تهیه هاست (سرور میزبان وب سایت) و کمی دانش فنی برای نصب و پیکربندی دارد. سیستم های دیگری مانند جوملا، دروپال یا فروشگاه سازهای اختصاصی (Magento, OpenCart و غیره) نیز وجود دارند که بسته به نیاز می توان از آنها استفاده کرد.
- طراحی اختصاصی از صفر: در این حالت شما یا هم تیمی فنی تان سایت را کدنویسی می کنید یا سفارش طراحی سایت را به یک شرکت یا فرد متخصص می سپارید تا از پایه براساس نیاز شما آن را بسازد. این روش پرهزینه تر و زمان برتر است و برای شروع توصیه نمی شود, مگر اینکه ایده بسیار خاصی داشته باشید که راه حل های آماده پاسخگوی آن نباشند.
صرف نظر از روش انتخابی، در طراحی سایت به چند نکته اساسی باید توجه کنید:
- تجربه کاربری (UX) و طراحی رابط (UI): سایت شما باید ظاهری حرفه ای و کاربرپسند داشته باشد. ناوبری (منوها و دسته بندی ها) باید ساده و واضح باشد تا هر کس به راحتی بتواند محصول یا بخش مورد نظرش را پیدا کند. از قالب های شلوغ و گیج کننده پرهیز کنید؛ طراحی مینیمال و مرتب معمولاً اعتماد بیشتری جلب می کند.
- ریسپانسیو بودن: بسیاری از کاربران از طریق موبایل وارد سایت می شوند. پس سایت شما حتماً باید در صفحه نمایش های کوچک (موبایل و تبلت) به خوبی نمایش یابد و قابل استفاده باشد. طراحی ریسپانسیو (واکنش گرا) یک ضرورت است, نه یک گزینه دلخواه.
- سرعت بارگذاری: کاربران آنلاین بسیار کم حوصله اند! اگر صفحات سایت شما کند بارگذاری شوند، بخش زیادی از بازدیدکنندگان را از دست خواهید داد. با انتخاب هاست پرسرعت و بهینه سازی تصاویر و کدهای سایت، سرعت لود را بالا ببرید. ضمن اینکه سرعت سایت یک فاکتور مهم در سئو نیز هست.
- امنیت سایت: از همان ابتدا سایت خود را ایمن کنید. حتماً پروتکل SSL (آدرس https) را فعال نمایید تا اطلاعات کاربران هنگام تبادل با سایت رمزنگاری شود. افزونه ها یا راهکارهای امنیتی برای جلوگیری از نفوذ و حملات نصب کنید. امنیت پایین می تواند اعتبار شما را خدشه دار کند.
- محتوای ضروری صفحات: یک سایت کسب وکار باید صفحات پایه مثل “درباره ما”, “تماس با ما”, “سوالات متداول”, “وبلاگ” (در صورت تولید محتوا) و اگر فروشگاه است “شرایط ارسال و عودت”, “پیگیری سفارش” و … را داشته باشد. این صفحات هم به بهبود تجربه کاربری کمک می کنند هم اعتماد و اطمینان مشتری را تقویت می کنند.
- اتصال درگاه پرداخت: اگر در سایت خود فروش آنلاین دارید، باید امکان پرداخت اینترنتی را فراهم کنید. در ایران می توانید از درگاه های مستقیم (بانک ها) که نیاز به اینماد دارند یا درگاه های واسط (مثل زرین پال, آی دی پی و …) استفاده کنید. فرایند دریافت درگاه را از قبل پیگیری کنید تا هنگام راه اندازی فروشگاه آماده باشد.
چنانچه راه اندازی و مدیریت وب سایت برایتان پیچیده به نظر می رسد، نگران نباشید. شما می توانید با صرف هزینه ای معقول، این کار را به متخصصان بسپارید. تیم های حرفه ای مانند وب داران در این زمینه تجربه دارند و می توانند یک وب سایت بهینه و متناسب با نیاز شما ایجاد کنند. (در پایان این مطلب، راه های ارتباطی برای دریافت مشاوره رایگان از وب داران آورده شده است.)
بهینه سازی وب سایت برای موتورهای جستجو (SEO)
حال که وب سایت شما راه افتاده، باید فکری برای جذب بازدیدکننده کنید. یکی از بهترین منابع جذب مخاطب، موتورهای جستجو مخصوصاً گوگل هستند. بسیاری از افراد نیازها و سوالات خود را در گوگل جستجو می کنند و اگر سایت شما در نتایج جستجو رتبه خوبی داشته باشد، می توانید ترافیک ارزشمند و رایگان دریافت کنید. سئو (SEO) به مجموعه روش ها و تکنیک هایی گفته می شود که باعث می شود سایت شما در نتایج جستجوی مرتبط، رتبه بالاتری کسب کند.
برای سئوی مؤثر، اقدامات زیر را مدنظر قرار دهید:
- تحقیق کلمات کلیدی: ببینید کاربران چه عبارات و کلماتی را جستجو می کنند که مرتبط با کسب وکار شماست. همین کلمات کلیدی را در محتوای سایت خود (عناوین، متن ها, توضیحات محصولات, مقالات بلاگ و…) به شکل طبیعی استفاده کنید. به کارگیری کلمات کلیدی LSI و مترادف نیز مفید است تا محتوای شما برای گوگل غنی و مرتبط جلوه کند.
- سئوی داخلی (On-Page SEO): عناصر داخلی سایت را بهینه کنید. برای هر صفحه عنوان (Title) و توضیحات متا (Meta Description) منحصربه فرد و جذاب بنویسید که شامل کلمه کلیدی هم باشد. از هدینگ ها (H1, H2, …) به درستی استفاده کنید و ساختار متن خود را با پاراگراف های کوتاه و لیست ها منظم نمایید. آدرس صفحات (URL) را کوتاه و حاوی کلمه کلیدی تنظیم کنید. در تصاویر از متن جایگزین (ALT Text) توصیفی استفاده کنید.
- تولید محتوای ارزشمند: مهم ترین حرکت در سئو، ایجاد محتوای باکیفیت و مفید برای مخاطب است. گوگل روزبه روز بیشتر به کیفیت محتوا اهمیت می دهد. بنابراین چه در صفحات محصول و چه در مقالات بلاگ، سعی کنید اطلاعات کامل و کاربردی ارائه کنید که نیاز کاربر را رفع کند. محتوایی که کاربر آن را بپسندد و مدت بیشتری در سایت شما بماند، از دید گوگل نیز محبوب تلقی می شود و رتبه بهتری می گیرد.
- تجربه کاربری و فنی: برخی جنبه های فنی سایت نیز بر سئو اثر دارند. مثلاً سرعت سایت را که قبلاً اشاره کردیم بهبود دهید، لینک های شکسته نداشته باشید، ساختار سایت قابل خزش توسط ربات های موتور جستجو باشد (یک سایت مپ XML تنظیم کنید), و نسخه موبایل سایت بدون مشکل باشد. همه این موارد در الگوریتم های گوگل مؤثرند.
- سئوی خارجی و لینک سازی: وقتی سایت شما آماده و پرمحتوا شد، گرفتن لینک از سایت ها و منابع دیگر می تواند اعتبار دامنه شما را افزایش دهد. البته لینک سازی باید طبیعی و مطابق قوانین موتور جستجو باشد. می توانید با تولید محتوای خیلی خوب کاری کنید که دیگران خودشان به شما لینک بدهند، یا مثلاً در شبکه های اجتماعی و فروم ها لینک سایتتان را به اشتراک بگذارید. فعالیت در رپورتاژ آگهی (انتشار محتوا در سایت های خبری یا پربازدید با لینک به سایت شما) هم روشی مرسوم برای کسب بک لینک است. اما همیشه کیفیت را به کمیت ترجیح دهید؛ چند لینک از سایت معتبر بهتر از ده ها لینک ضعیف است.
- صبر و استمرار: سئو یک فرآیند زمان بر است و نباید انتظار نتیجه فوری داشته باشید. ممکن است ۳ تا ۶ ماه طول بکشد تا تلاش های سئوی شما به شکل افزایش محسوس ترافیک نمایان شود. اما مزیت بزرگ سئو این است که وقتی به صفحه اول و لینک های بالا برسید، یک جریان مداوم و رایگان از بازدیدکننده دریافت می کنید که بسیار ارزشمند است.
اگر شما زمان یا دانش کافی برای سئو ندارید، می توانید از متخصصان کمک بگیرید. شرکت وب داران در زمینه بهینه سازی سایت و سئو تجربه زیادی دارد و می تواند به شما در بهبود رتبه های گوگل و افزایش بازدیدکنندگان واقعی کمک کند.
بازاریابی محتوا و تولید محتوای کاربرپسند
یکی از مهم ترین بخش های دیجیتال مارکتینگ برای کسب وکارهای اینترنتی، بازاریابی محتوا است. بازاریابی محتوا یعنی جذب و درگیر کردن مخاطب از طریق ارائه محتوای ارزشمند و مرتبط، به جای تمرکز صرف بر تبلیغات مستقیم. در عمل، این یعنی شما در کنار فروش مستقیم محصولات یا خدمات، با تولید محتواهای آموزشی, سرگرم کننده یا اطلاع رسان، توجه مخاطبان را جلب می کنید و آنها را به سمت برند خود علاقه مند می سازید.
برای شروع تولید محتوا، ابتدا استراتژی محتوا تعیین کنید:
- موضوعات مرتبط با کسب وکار شما چیست؟ فهرستی از موضوعات و سوالاتی که مخاطبان شما ممکن است داشته باشند تهیه کنید. مثلاً اگر فروشگاه لوازم آرایشی دارید، موضوعاتی مثل “نکات مراقبت از پوست در زمستان” یا “راهنمای انتخاب رنگ کرم پودر” می تواند مرتبط باشد.
- چه قالب های محتوایی مناسب تر است؟ وبلاگ نویسی متنی یکی از متداول ترین هاست، اما محتوای شما می تواند شامل تصاویر اینفوگرافیک، ویدیوهای آموزشی، پادکست, کتاب الکترونیکی رایگان و … نیز باشد. سعی کنید ترکیبی از فرمت ها را استفاده کنید تا مخاطبان با سلیقه های مختلف جذب شوند.
- تقویم محتوایی داشته باشید: تولید محتوا نیازمند استمرار است. براساس منابع و زمانی که دارید برنامه ریزی کنید مثلاً هفته ای یک مقاله وبلاگ، روزانه یک پست شبکه اجتماعی و … منتشر کنید. تداوم در انتشار محتوا به رشد مخاطب و سئو کمک زیادی می کند.
هنگام نگارش یا تولید محتوا، این نکات را رعایت کنید:
- تمرکز بر ارزش آفرینی: هر محتوایی که ایجاد می کنید باید یا چیزی به دانش مخاطب اضافه کند، یا مشکلی از او حل کند, یا دست کم برایش سرگرم کننده باشد. از خود بپرسید کاربر با خواندن/دیدن این محتوا چه به دست می آورد؟
- به کارگیری لحن مناسب: با لحنی بنویسید که برای مخاطبانتان قابل درک و صمیمی باشد. محتوا را بیش از حد رسمی یا پیچیده نکنید؛ در عین حال از اعتبار و درستی اطلاعات هم غافل نشوید.
- دعوت به اقدام (CTA): بد نیست در برخی محتواها به شکل نامحسوس یا مستقیم، مخاطب را تشویق کنید کاری انجام دهد؛ مثلاً “اگر این مقاله برایتان مفید بود، آن را با دوستان خود به اشتراک بگذارید” یا “برای مشاهده محصولات مرتبط کلیک کنید”. البته زیاده روی نکنید تا حالت تبلیغاتی آزاردهنده پیدا نکند.
- بهینه سازی محتوا: همان نکات سئوی داخلی مثل استفاده از کلمات کلیدی مرتبط, تیترهای جذاب, پاراگراف بندی منظم و تصاویر مرتبط را در محتواهای خود رعایت کنید تا هم برای انسان و هم موتور جستجو دلپذیر باشد.
بازاریابی محتوا یک بازی برد-برد است: کاربران بدون احساس تحت فشار تبلیغ بودن، از شما اطلاعات و ارزش می گیرند و در نتیجه به برند شما علاقمند و وفادار می شوند. از سوی دیگر شما نیز با جذب مخاطبان بیشتر، شانس تبدیل آنها به مشتری را افزایش می دهید.
حضور در شبکه های اجتماعی و بازاریابی شبکه ای
در کنار وب سایت، شبکه های اجتماعی می توانند بازوی قدرتمندی برای رشد کسب وکار اینترنتی شما باشند. بسیاری از مشتریان بالقوه بخش زیادی از زمان آنلاین خود را در شبکه هایی مثل اینستاگرام, تلگرام, لینکدین, توییتر و … می گذرانند. حضور فعال و حرفه ای شما در شبکه های اجتماعی چند مزیت مهم دارد:
- برندسازی و افزایش آگاهی: از طریق شبکه های اجتماعی می توانید نام و نشان خود را به تعداد زیادی از کاربران معرفی کنید و برندتان را در ذهن ها ثبت کنید. مخصوصاً محتواهای بصری جذاب در اینستاگرام یا ویدیوهای کوتاه می توانند به سرعت دست به دست شوند.
- تعامل مستقیم با مخاطبان: در شبکه ها می توانید به طور غیررسمی تر با مخاطبان صحبت کنید, نظرات و بازخوردهای آنها را مستقیم دریافت کنید و اعتمادسازی نمایید. پاسخگویی سریع به دایرکت ها, کامنت ها و پیام های کاربران نشان می دهد که برای مشتریان ارزش قائلید.
- جذب ترافیک به سایت: می توانید با اشتراک گذاری بخش هایی از محتواهای سایت خود (مثل معرفی محصولات جدید یا خلاصه مقالات) و قرار دادن لینک در بیو یا استوری، مخاطبان شبکه اجتماعی را به سمت وب سایت هدایت کنید تا از آنجا خرید یا ثبت نام انجام دهند.
- تبلیغات هدفمند: پلتفرم های اجتماعی امکان تبلیغات پولی با هدف گیری دقیق را نیز به شما می دهند. برای مثال، می توانید در اینستاگرام پست یا استوری تبلیغاتی منتشر کنید که فقط به کاربران ایرانی علاقه مند به موضوع خاصی نمایش داده شود. این نوع تبلیغات معمولاً هزینه کمتری نسبت به تبلیغات سنتی دارد و اثرگذاری بیشتری هم می تواند داشته باشد.
برای موفقیت در بازاریابی شبکه های اجتماعی نکات زیر را در نظر داشته باشید:
- حضور خود را بسته به کسب وکارتان در شبکه های مرتبط متمرکز کنید. اگر مخاطبان شما عموم مردم هستند، اینستاگرام و تلگرام در ایران بسیار موثرند. اگر B2B کار می کنید، لینکدین اهمیت دارد. اگر محتوای آموزشی و ویدیویی دارید، یوتیوب (یا آپارات) گزینه خوبی است.
- یک پروفایل حرفه ای با اطلاعات کامل (بیوگرافی، راه های تماس، لینک سایت) ایجاد کنید و از لوگو یا تصویر برند به عنوان عکس پروفایل استفاده کنید تا هویت بصری یکپارچه باشد.
- تقویم منظم برای انتشار پست داشته باشید و از قالب های متنوع بهره ببرید: تصاویر، ویدیوهای کوتاه, استوری, لایو و … . محتواهای تعاملی مثل نظرسنجی در استوری, چالش یا مسابقه نیز به افزایش مشارکت کاربران کمک می کند.
- از هشتگ های مرتبط و پربازدید زیر پست های خود استفاده کنید تا محتوایتان شانس دیده شدن بیشتری داشته باشد. البته هشتگ ها را هوشمندانه و مرتبط انتخاب کنید، استفاده بیش از حد یا هشتگ نامربوط نتیجه معکوس دارد.
- صادق و شفاف باشید. در شبکه های اجتماعی، لحن صمیمی اما محترمانه را حفظ کنید و به جای زبان کاملاً تبلیغاتی، سعی کنید گفتگو محور عمل کنید. اگر اشتباهی رخ داد، پذیرفتن و اصلاح آن در انظار عمومی ارزش برند شما را بالا می برد.
به یاد داشته باشید شبکه های اجتماعی زمین اجاره ای هستند (مالکیت کامل روی آن ندارید) و ممکن است الگوریتم ها یا قوانین آنها تغییر کند. بنابراین هرچند از این شبکه ها برای رشد استفاده می کنید، اما رابطه مستقیم با مشتری (مثلاً داشتن ایمیل یا شماره تماس آنها) و هدایتشان به وب سایت خود را نیز موازی پیش ببرید تا وابسته به یک پلتفرم نباشید.
تبلیغات آنلاین (کلیکی، نمایشی و همکاری با اینفلوئنسرها)
تا اینجا روش های ارگانیک (بدون هزینه مستقیم تبلیغات) برای جذب مخاطب را گفتیم. در کنار آنها, تبلیغات پولی آنلاین می تواند مانند یک کاتالیزور سرعت رشد شما را بیشتر کند. انواع مختلفی از تبلیغات اینترنتی وجود دارد که بسته به نوع کسب وکار و بودجه تان می توانید از آنها بهره بگیرید:
- تبلیغات کلیکی (PPC): رایج ترین مثال، تبلیغات در گوگل (Google Ads) است. شما کلمات کلیدی مرتبط با کسب وکار خود را انتخاب می کنید و تبلیغ شما در نتایج جستجوی گوگل بالاتر از نتایج عادی نمایش داده می شود. به ازای هر کلیک کاربر روی لینک شما, مبلغی از بودجه تبلیغاتی شما کسر می شود. تبلیغات کلیکی سریعاً شما را در معرض دید مخاطبان جستجوگر قرار می دهد, هرچند برای حفظ آن باید هزینه مداوم بپردازید.
- تبلیغات نمایشی: این نوع تبلیغ شامل بنرها یا ویدیوهای تبلیغاتی است که در وب سایت ها یا اپلیکیشن های مختلف نمایش داده می شود. در ایران شبکه های تبلیغاتی مانند صباویژن, یکتانت و مدیااد امکان نمایش تبلیغ شما را در صدها سایت پربازدید فراهم می کنند. شما می توانید بر اساس موضوع سایت یا ویژگی های مخاطبان هدف, جایگاه تبلیغاتی خود را تعیین کنید.
- تبلیغات در شبکه های اجتماعی: پلتفرم هایی مانند فیسبوک و اینستاگرام و لینکدین امکانات تبلیغات هدفمند دارند (هرچند پرداخت مستقیم از ایران چالش دارد و اغلب با واسطه انجام می شود). با اینحال، می توانید از ظرفیت صفحات و کانال های پربازدید داخلی هم بهره ببرید. برای مثال تبلیغ محصولات یا خدمات شما در یک کانال تلگرام بزرگ یا یک پیج اینستاگرام مرتبط با حوزه کاری تان می تواند موثر باشد. هزینه معمولاً بر اساس تعداد بازدید یا به صورت ثابت برای یک مدت مشخص محاسبه می شود.
- اینفلوئنسر مارکتینگ: همکاری با افراد تاثیرگذار در شبکه های اجتماعی راه دیگری برای معرفی کسب وکار شماست. اگر محصولی دارید که می توان آن را به خوبی در یک ویدیو یا پست معرفی کرد، اینفلوئنسرها (افرادی با دنبال کننده بالا در اینستاگرام, یوتیوب, تلگرام و …) می توانند در ازای دریافت هزینه یا محصول شما، آن را به مخاطبانشان توصیه کنند. انتخاب اینفلوئنسر مناسب (که مخاطبانش جامعه هدف شما باشند و اعتبار خوبی داشته باشد) در موفقیت این روش بسیار مهم است.
- ایمیل مارکتینگ و پیامک: ارسال ایمیل های هدفمند به کاربرانی که قبلاً ایمیلشان را دریافت کرده اید (مثلاً ثبت نام در خبرنامه سایت) یک روش کم هزینه و موثر برای حفظ ارتباط و افزایش فروش است. می توانید خبرنامه های دوره ای, معرفی محصولات جدید, کد تخفیف و … برایشان ارسال کنید. همچنین در ایران، بازاریابی پیامکی با رعایت اصول (ارسال فقط به مخاطبان مرتبط و به اندازه) هنوز می تواند اثربخش باشد. مثلاً پیامک اطلاع رسانی فروش ویژه به مشتریان قبلی.
در استفاده از تبلیغات پولی، نکته مهم مدیریت بودجه و سنجش بازگشت سرمایه (ROI) است. همیشه نتایج هر کمپین تبلیغاتی را تحلیل کنید: چه تعداد ورودی یا فروش حاصل شد و آیا ارزش هزینه صرف شده را داشت یا نه. ابزارهای آنالیزی مثل Google Analytics کمک می کنند متوجه شوید کاربران از چه طریقی وارد سایت شما شدند و چه اقدامی انجام دادند. با این داده ها می توانید بودجه خود را به موثرترین کانال ها اختصاص دهید و کمپین های خود را بهینه کنید.
ارائه خدمات عالی و پشتیبانی مشتری
پس از آنکه کاربر را به مشتری تبدیل کردید (خرید انجام داد یا از خدمات شما استفاده کرد), کار شما تمام نشده است؛ در واقع تازه شروع می شود! یکی از رازهای موفقیت در کسب وکار اینترنتی، داشتن خدمات مشتریان عالی و جلب رضایت و وفاداری خریداران است. زیرا:
- مشتری راضی احتمالاً مجدداً از شما خرید خواهد کرد و به مشتری دائمی تبدیل می شود.
- مشتری خوشحال, برند شما را به دیگران هم توصیه می کند و به سفیر شما بدل می شود.
- هزینه نگهداشت مشتری فعلی کمتر از هزینه جذب مشتری جدید است؛ پس با نگه داشتن مشتریان موجود, سودآوری شما افزایش می یابد.
برای بهبود خدمات و پشتیبانی در کسب وکار آنلاین خود این موارد را در نظر بگیرید:
- فرآیند آسان خرید و تحویل: از لحظه ای که کاربر سفارش می دهد تا زمان دریافت کالا یا اتمام سرویس، تجربه او را ساده و دلپذیر کنید. اطلاعات لازم مانند شماره پیگیری، فاکتور خرید, وضعیت ارسال و … را شفاف در اختیارش بگذارید. اگر فروش فیزیکی دارید, بسته بندی مناسب و ارسال به موقع بسیار مهم است.
- پشتیبانی چندکاناله: راه های ارتباطی متنوعی برای پاسخ گویی به سوالات و مشکلات مشتریان فراهم کنید: شماره تماس تلفنی, آدرس ایمیل, چت آنلاین در سایت, امکان ارسال پیام در شبکه های اجتماعی و … . هر مشتری ممکن است روش خاصی را ترجیح دهد. اطمینان یابید که در ساعات کاری (و حتی المقدور خارج از آن) پاسخ گو و در دسترس هستید.
- رسیدگی به شکایات و مرجوعی: هر کسب وکاری ممکن است با نارضایتی یا مشکل مواجه شود؛ مهم نحوه رسیدگی شماست. سیاست های منطقی برای مرجوع کردن کالا یا بازپرداخت وجه در نظر بگیرید و در صورت قصور از جانب شما, با روی باز آن را جبران کنید. رفتار حرفه ای در این مواقع حتی می تواند مشتری عصبانی را به حامی شما تبدیل کند.
- پیگیری و نظرسنجی: بعد از تکمیل خرید یا ارائه خدمت، از مشتری بازخورد بگیرید. یک ایمیل یا پیام تشکر ارسال کنید و از او بخواهید نظرش را درباره تجربه خرید بیان کند. این کار دو فایده دارد: هم مشتری حس می کند برای شما ارزشمند است، هم شما نقاط ضعف خود را برای بهبودهای بعدی شناسایی می کنید.
- شخصی سازی ارتباط: در حد امکان رفتارها و علایق هر مشتری را ثبت کنید و ارتباط های بعدی را متناسب با آن تنظیم نمایید. برای مثال اگر مشتری خاصی همیشه محصولات یک دسته معین را می خرد، می توانید هنگام تخفیف های آن دسته به او پیام اختصاصی بدهید. تکنولوژی CRM (مدیریت ارتباط با مشتری) در این زمینه به کمک شما می آید.
فراموش نکنید که در دنیای آنلاین، اعتبار شما با نظرات و بازخوردهای کاربران شکل می گیرد. یک مشتری ناراضی می تواند نظر منفی خود را زیر محصولات یا در شبکه های اجتماعی منتشر کند و بر تصمیم دیگران اثر منفی بگذارد. با خدمات رسانی عالی سعی کنید تا حد ممکن تجربه ناخوشایند برای کسی رقم نزنید و اگر هم پیش آمد، به سرعت آن را به تجربه ای خوشایند تبدیل کنید.
تحلیل نتایج و بهبود مستمر
از خصوصیات محیط دیجیتال این است که تقریباً همه چیز قابل اندازه گیری است. شما می توانید دقیقاً بفهمید روزانه چند نفر از سایت شما دیدن می کنند، کدام صفحه پربازدیدتر است, نرخ تبدیل (Conversion Rate) سایت شما چقدر است, کاربران از کجا می آیند, چه درصدی خرید خود را نیمه کاره رها می کنند و صدها شاخص دیگر. بهره گیری از این داده ها و تحلیل کسب وکار به شما این امکان را می دهد که تصمیمات آگاهانه برای بهبود و رشد بگیرید.
برخی کارهایی که در زمینه تحلیل و بهینه سازی باید انجام دهید:
- نصب ابزارهای آماری: حتماً Google Analytics (یا ابزارهای آنالیتیکس مشابه داخلی) را روی وب سایت خود راه اندازی کنید. این ابزارها گزارشات جامعی درباره ترافیک و رفتار کاربران به شما ارائه می دهند. همچنین از بخش داشبورد فروش یا گزارش های پلتفرم فروشگاهی خود (اگر از CMS استفاده می کنید) برای مشاهده آمار فروش, محصولات پرفروش و … بهره ببرید.
- تعیین شاخص های کلیدی (KPI): بسته به نوع کسب وکار, شاخص های مهم خود را تعریف کنید. مثلاً تعداد ثبت نام های جدید در سایت, تعداد خریدهای انجام شده در ماه, درآمد ماهانه, نرخ کلیک ایمیل های ارسالی, هزینه جذب هر مشتری جدید و … . سپس به طور دوره ای (هفتگی, ماهانه) این ارقام را ثبت و روندشان را بررسی کنید.
- آزمون و خطا (A/B Testing): برای بهبود بخشیدن به عملکرد سایت، می توانید از تست های دوبخشی استفاده کنید. مثلاً دو نسخه از صفحه فرود یا دکمه خرید با طراحی یا متن متفاوت ایجاد کنید و ببینید کدام یک نرخ تبدیل بهتری دارد. به مرور زمان با این روش تغییرات کوچکی اعمال می کنید که اثرات بزرگی در فروش یا جذب مخاطب خواهند داشت.
- تحلیل رفتار مشتریان: ببینید کاربران در سایت شما چطور حرکت می کنند. کدام مسیرها منجر به خرید می شود و در چه مراحلی برخی ها خارج می شوند. شاید لازم باشد فرآیند خرید را کوتاه تر کنید یا لینک های راهنما اضافه نمایید. یا اگر می بینید محصول خاصی زیاد دیده می شود اما کم فروش می رود، شاید قیمت گذاری آن نیاز به بازنگری دارد یا اطلاعاتش کافی نیست.
- رقیب آزمایی: همیشه نیم نگاهی هم به وضعیت رقبا داشته باشید. اگر آنها امکانات جدیدی ارائه می کنند یا روی کلمات کلیدی خاصی تبلیغ کرده اند، شما نیز استراتژی خود را متناسب تنظیم کنید. البته تمرکز اصلی را بر بهبود کار خودتان بگذارید, نه صرفاً تقلید از دیگران.
بهبود مستمر یعنی این چرخه را همیشه تکرار کنید: سنجش عملکرد → مقایسه با اهداف → یافتن نقاط ضعف → اعمال اصلاحات. کسب وکارهای اینترنتی موفق معمولاً آنهایی هستند که هیچ گاه از یادگیری و بهینه سازی دست نمی کشند. تکنولوژی، سلیقه مشتریان و شرایط بازار دائم در حال تغییر است؛ شما نیز باید منعطف و پویا باشید.
مقیاس دهی و گسترش کسب وکار
وقتی از صفر تا صد راه اندازی کسب و کار اینترنتی را طی کردید و به موفقیت نسبی دست یافتید، نوبت فکر کردن به گسترش و اسکیل آپ (Scale-up) است. مقیاس دهی به این معناست که بتوانید بدون افت کیفیت خدمات, حجم بیشتری از کار را انجام دهید و درآمد خود را چندین برابر کنید. چند راهکار برای مقیاس دادن به بیزینس آنلاین عبارتند از:
- تنوع بخشی به محصولات/خدمات: اگر فروشگاه آنلاین دارید، می توانید محصولات جدیدی اضافه کنید یا به دسته بندی های مجاور کسب وکار خود ورود کنید. یا در خدمات آنلاین، سرویس های مکمل را بیفزایید. این کار مشتریان فعلی را ترغیب به خریدهای بیشتر می کند و مشتریان جدیدی هم جذب می نماید.
- ورود به بازارهای جدید: شاید ابتدا در محدوده جغرافیایی یا جامعه مخاطب کوچکی کار کرده اید. می توانید بازاریابی خود را به شهرها یا کشورهای جدید گسترش دهید (اگر زیرساخت ارسال یا ارائه خدمات به آنها را دارید). یا با ترجمه محتوا و چندزبانه کردن سایت، مشتریان غیرفارسی زبان را نیز هدف قرار دهید.
- استخدام و برونسپاری: به تنهایی نمی توان تا ابد همه کارها را انجام داد. برای رشد بیشتر، نیاز است افراد یا تیم هایی را برای بخش های مختلف به کار بگیرید. مثلاً مدیریت شبکه های اجتماعی را به یک فرد متخصص بسپارید, تولید محتوا را به نویسندگان آزاد (فریلنسر) بدهید, انبارداری و بسته بندی را به نیروی انبار واگذار کنید و خودتان بیشتر بر مدیریت کلان و توسعه کسب وکار متمرکز شوید.
- اتوماسیون فرایندها: هر جا امکان دارد از ابزارهای نرم افزاری برای خودکارسازی کارهای تکراری استفاده کنید. برای مثال، یک سیستم CRM می تواند پیگیری مشتریان را منظم تر کند, یا یک ابزار اتوماسیون بازاریابی (Marketing Automation) می تواند ایمیل ها و پیام ها را در زمان مناسب به طور خودکار ارسال کند. اینها کمک می کنند با نیروی انسانی کمتر, کارهای بیشتری انجام دهید.
- دریافت سرمایه و مشارکت: اگر برای گسترش به سرمایه نیاز دارید، می توانید به فکر جذب سرمایه گذار یا شریک تجاری باشید. ارائه طرح کسب وکار و نتایج موفق فعلی تان به سرمایه گذاران جسورانه (VC) یا حتی سرمایه گذاران فرشته (Angel Investors) می تواند تأمین مالی لازم برای جهش بعدی را فراهم کند. البته سرمایه گرفتن در ازای واگذاری بخشی از سهام کسب وکار انجام می شود، که باید با دقت و در صورت نیاز واقعی انجام شود.
- حفظ فرهنگ و کیفیت: در خلال رشد سریع، نگذارید کیفیت محصول یا خدمت و نیز ارزش های اصلی کسب وکارتان قربانی شود. رضایت مشتری همان چیزی است که شما را به اینجا رسانده؛ با بزرگ شدن کسب وکار، حفظ استانداردهای خدمت رسانی و فرهنگ مشتری مداری حتی دشوارتر می شود ولی باید اولویت اصلی بماند.
با اجرای این اقدامات، می توانید کسب وکار خود را از حالت یک استارتاپ کوچک به یک برند بزرگ اینترنتی تبدیل کنید. نمونه های موفق بسیاری وجود دارند که از یک اتاق کوچک کارشان را شروع کردند و اکنون شرکت هایی با درآمد میلیاردی در سال هستند. بنابراین برای اهداف بزرگ برنامه ریزی کنید و خود را محدود نبینید.
پرسش های متداول درباره راه اندازی کسب وکار اینترنتی
در این بخش به چند پرسشی که معمولاً برای افراد در آغاز مسیر راه اندازی کسب و کار آنلاین پیش می آید، به صورت مختصر پاسخ می دهیم:
1: آیا هر کسی می تواند یک کسب وکار اینترنتی راه اندازی کند؟
بله, با توجه به موانع کم ورود، تقریباً هر فردی که انگیزه و پشتکار داشته باشد می تواند وارد دنیای کارآفرینی آنلاین شود. نیازی به مدرک خاص یا سرمایه زیاد نیست. البته موفقیت در گرو یادگیری مهارت های لازم (مثل مهارت های فنی پایه, بازاریابی دیجیتال, مدیریت مشتری و ...) و صرف زمان و تلاش کافی است. هرکس با هر سن و پیش زمینه ای می تواند شروع کند, نمونه های فراوانی از دانش آموزان نوجوان تا بازنشستگان وجود دارند که کسب وکار آنلاین موفق خود را ساخته اند.
2: حداقل سرمایه مورد نیاز برای شروع کار اینترنتی چقدر است؟
این موضوع بستگی به نوع کسب وکار شما دارد. اما در حالت کلی, سرمایه مالی اولیه برای یک کسب وکار آنلاین بسیار کمتر از راه اندازی کسب وکار فیزیکی است. شما با هزینه ای کم برای خرید دامنه و هاست (سالانه شاید چند صدهزار تومان), طراحی ساده سایت یا استفاده از سایت سازهای ارزان, و مقداری بودجه تبلیغات (بنا به توانایی مالی شما) می توانید آغاز کنید. حتی کسب وکارهایی هستند که عملاً بدون سرمایه مالی جز وقت و مهارت فرد، شروع شده اند (مثل ارائه خدمات مشاوره یا فریلنسینگ). البته اگر فروش کالای فیزیکی دارید, هزینه تأمین موجودی کالا را هم باید در نظر بگیرید. اما توصیه کلی این است که در ابتدا حداقل ها را خرج کنید و به جای هزینه های سنگین، بیشتر روی تلاش و خلاقیت خود سرمایه گذاری کنید.
3: آیا بدون وب سایت هم می شود کسب وکار آنلاین داشت؟
بله, برخی افراد ابتدا فعالیت خود را صرفاً در شبکه های اجتماعی یا پیام رسان ها شروع می کنند. مثلا در اینستاگرام یک پیج فروشگاهی راه می اندازند یا در تلگرام کانال فروش دارند. این روش در ابتدای کار بد نیست و می تواند برای آزمودن ایده یا شروع با سرمایه صفر مفید باشد. اما در بلندمدت پیشنهاد می شود حتماً یک وب سایت به عنوان پایگاه اصلی خود داشته باشید. وب سایت به شما اعتبار بیشتری می دهد, قابلیت های گسترده تری (برای نمایش محصولات، سیستم پرداخت خودکار، مقیاس دهی و سئو) دارد و همچنین دارایی شما محسوب می شود. در حالی که صفحات اجتماعی همیشه تحت کنترل شما نیستند و با تغییر الگوریتم یا سیاست های آن پلتفرم ممکن است کسب وکار شما آسیب ببیند. پس می توانید از شبکه های اجتماعی به عنوان مکمل استفاده کنید ولی ستون فقرات حضور آنلاین خود را وب سایت قرار دهید.
4: چطور اعتماد مشتریان را به یک کسب وکار اینترنتی جدید جلب کنم؟
اعتمادسازی تدریجی رخ می دهد اما چند اقدام می تواند آن را تسریع کند: • سایت حرفه ای با اطلاعات کامل (آدرس, تلفن تماس, ایمیل پشتیبانی) راه اندازی کنید تا کاربر بداند با یک مجموعه معتبر طرف است. • گرفتن نماد اعتماد الکترونیکی (اینماد) و درج آن در سایت, همچنین نماد ساماندهی محتوای دیجیتال, به افزایش اعتماد کمک می کند. • بخش نظرات مشتریان یا نمایش تجربیات خریداران قبلی (در صورت امکان) را قرار دهید تا افراد جدید بازخورد مثبت دیگران را ببینند. • در شبکه های اجتماعی فعال باشید و هویت واقعی خود یا اعضای تیم را به مخاطبان معرفی کنید (مثلاً عکس هایی از پشت صحنه کار منتشر کنید). شفافیت, اعتماد می آورد. • سیستم پرداخت امن (درگاه بانکی معتبر) استفاده کنید و به مشتریان اطمینان دهید که تراکنش هایشان محفوظ و امن است. • در نهایت, خدمات عالی ارائه دهید و اگر اشتباهی رخ داد با روی خوش آن را حل کنید. بهترین تبلیغ برای شما, حس خوب مشتریان و تعریف آنها از شما به دیگران است.
5: رسیدن به درآمد قابل توجه از کسب وکار اینترنتی چه مدت طول می کشد؟
این مساله بسته به عوامل زیادی متفاوت است: حوزه کاری, میزان رقابت, تلاش و مهارت شما, میزان سرمایه گذاری مالی و زمانی و ... . برخی کسب وکارهای آنلاین در چند هفته به سوددهی می رسند (مثلاً ارائه یک خدمت آنلاین که فوراً مشتری پیدا می کند), اما اغلب موارد نیاز به چندین ماه زمان دارد. به طور متوسط انتظار نداشته باشید در 2-3 ماه اول به درآمد خیلی زیادی برسید؛ این دوره معمولاً صرف ساخت زیرساخت, تولید محتوا, جذب اولین کاربران و آزمون و خطا می شود. کسب درآمد پایدار ممکن است 6 ماه تا 1 سال زمان ببرد و رسیدن به سود قابل توجه شاید 1-2 سال تلاش مستمر بطلبد. البته مثال هایی هم هست که در کمتر از یک سال رشد انفجاری داشته اند. مهم این است که ناامید نشوید و به طور مداوم بهبود و بازاریابی کنید؛ نتایج خوب به سراغ افراد صبور و پیگیر می آید.
6: چه مهارت هایی برای موفقیت در کار اینترنتی لازم است؟
علاوه بر مهارت فنی مرتبط با محصول یا خدمت اصلی تان, مهارت های عمومی کسب وکار آنلاین بسیار مهم اند. مثلاً: • توانایی ایجاد و مدیریت وب سایت (حداقل در حد مدیریت یک سایت وردپرسی یا کار با پنل سایت ساز). • آشنایی با اصول دیجیتال مارکتینگ و سئو, تولید محتوا, بازاریابی شبکه های اجتماعی. • مهارت ارتباط با مشتری, فروش و متقاعدسازی در فضای مجازی. • دانش تحلیل داده های پایه (استفاده از گوگل آنالیتیکس, بررسی آمار فروش). • مهارت های مدیریت زمان و برنامه ریزی, چون در کسب وکار خودتان, خودتان رئیس خودتان هستید و باید بتوانید کارها را اولویت بندی و اجرا کنید. • و از همه مهم تر, یادگیری مداوم؛ چون دنیای آنلاین دائم در حال تغییر است. باید آماده باشید که دانش و مهارت های جدید را به سرعت یاد بگیرید (مثلاً کار با یک شبکه اجتماعی تازه یا تطبیق با الگوریتم های جدید گوگل). خوشبختانه بسیاری از این مهارت ها را می توانید از طریق دوره های آنلاین, مقالات آموزشی و حتی به صورت تجربی یاد بگیرید. اگر هم در بخشی احساس ضعف می کنید، می توانید با استخدام یا برون سپاری آن بخش به فرد متخصص, این کاستی را جبران کنید.
7: چگونه می توانم از وب داران برای راه اندازی کسب وکار اینترنتی ام کمک بگیرم؟
وب داران یک تیم حرفه ای در زمینه راه اندازی و رشد کسب وکارهای اینترنتی است. خدمات وب داران شامل طراحی وب سایت های حرفه ای و ریسپانسیو، بهینه سازی سئو سایت, مشاوره دیجیتال مارکتینگ و حتی طراحی اپلیکیشن است. این تیم با سال ها تجربه و داشتن نمونه کارهای موفق، می تواند ایده کسب وکار آنلاین شما را از صفر پیاده سازی کرده و در رساندن آن به فروش های میلیونی و حتی میلیاردی همراهی کند. اگر حس می کنید برای شروع یا توسعه کسب وکارتان به راهنمایی نیاز دارید، پیشنهاد می کنیم با مشاوران وب داران گفت وگویی داشته باشید. برای مشاوره رایگان می توانید همین حالا با شماره 02188278745 تماس بگیرید و از راهنمایی متخصصان بهره مند شوید.
نتیجه گیری
در این مطلب به صورت جامع و مرحله به مرحله دیدیم که چگونه می توان یک ایده را به یک کسب و کار اینترنتی موفق تبدیل کرد. مسیر کارآفرینی آنلاین شاید ساده به نظر برسد, اما مانند هر کسب وکار دیگری نیازمند تلاش, پشتکار و یادگیری مداوم است. مزیت بزرگ آن این است که با سرمایه کمتر و ابزارهای در دسترس تر می توان قدم در راه کارآفرینی گذاشت و نتایج بزرگی کسب کرد.
اگر شما هم مدت ها رویای داشتن کسب وکار خود را در سر داشته اید، اینترنت این فرصت را در اختیار شما قرار داده است که بدون ترس از محدودیت های جغرافیایی و مالی، کار خود را شروع کنید. گام های اولیه را طبق این راهنما بردارید و از شکست های کوچک در ابتدای راه نهراسید؛ هر شکستی تجربه ای ارزشمند خواهد بود که راه موفقیت آینده را هموارتر می کند.
در نهایت فراموش نکنید که در مسیر کارآفرینی آنلاین، استفاده از تجربیات دیگران و گرفتن مشاوره می تواند میانبر شما برای رسیدن به اهداف باشد. اگر در هر کدام از مراحل نیاز به راهنمایی داشتید، تیم وب داران آماده است تا با مشاوره و خدمات حرفه ای، همراه شما باشد. کافیست با شماره 02188278745 تماس بگیرید و اولین قدم را به سوی ساخت امپراتوری کسب وکار آنلاین خود بردارید!
امیدواریم این راهنمای صفر تا صد برای شما مفید واقع شده باشد. حالا وقت عمل است؛ موفقیت آنلاین شما انتظار شما را می کشد. همین امروز دست به کار شوید و قدم اول را بردارید. آینده دیجیتال از آن کسانی است که رویاهایشان را به واقعیت تبدیل می کنند.
